Didin Tulus 
Sanggeus kapanggih imah indung tere di Padasuka, aya hiji rasa nu campur aduk dina diri. Teu disangka, bapa aya kénéh, masih jumeneng, sanajan geus sepuh. Eta panggih téh jadi pangahirna kuring tepung jeung bapa. Harita bapa keur sok nyupiran bemo, tapi jarang pisan balik ka imah.
Bapa téh geus boga sababaraha bojo. Nu kahiji jeung kadua urang Tasik, tapi kuring mah can kungsi tepung jeung indung nu kahiji jeung kadua. Nu katilu nyaéta Ema Omah, indung kuring nu kaopat. Gusti, bapa nepi ka boga opat istri. Keun bae, soal kahirupan bapa mah moal dicaritakeun panjang, cukup jadi bagian nu ngawangun jalan hirup kuring.
Lila teu tepung jeung bapa, anéhna kuring teu ngarasa sono. Meureun kusabab lila pisan teu tepung, ditambah kaayaan kuring nu kudu gawe di losmen, kasiksa ku cape. Rasa kasedih geus luntur, jadi biasa wae panggih jeung bapa. Harita bapa geus teu nyupiran deui, lantaran bemo diganti ku angkot. Bapa jadi juru kunci di komplek Bumi Asri 3. Katingali sepuh, katingali lemah, tapi masih kere beberesih.
Tilu dinten kuring mondok di imah Ema Tere. Pas arek mulang ka Pangandaran, bapa ngajak ngobrol. Ceuk bapa, aya hiji dosen ti UII nu keur kuliah di Unpad, jurusan hukum. Jenenganana SF Marbun, asal Yogyakarta, geus almarhum ayeuna. Anjeunna boga istri dokter jeung tilu putra. Bapa nyaritakeun yén Pa Marbun butuh batur pikeun ngurus rumah tangga, sarta nawarkeun kuring pikeun gawe di imahna.
Kuring nyoba tilu poe di imah Pa Marbun. Ngepel, nyuci, masak, sagala rupa pagawean rumah tangga. Pa Marbun heran, Didin sagala bisa. Kuring ngajawab, da sapopoe di hotel oge pagaweanana kitu: ngurus rumah tangga, ngepel, nyuci, ngalicin. Anjeunna nanya, hayang gajih sabaraha? Tapi kuring ngajawab, “Abdi mah hoyong sakola.” Eta jawaban nu tulus tina jero hate. Pa Marbun sempet nyarita, lamun hayang sakola, sok atuh malarian sakola nu siang.
Singkat carita, kusabab pendaftaran sakola geus ditutup, kuring mutuskeun kursus komputer sataun. Eta jadi tamba kesel, jadi bekel pangaweruh anyar. Taun 1996, kuring ahirna bisa daftar ka SMA taun ajaran anyar. Rasana bagja pisan, sanajan telat deui sataun. Bareto waktu SD oge telat sataun kusabab pindah-pindah imah indung. Tapi ayeuna, perjalanan sakola jadi leuwih lancar, leuwih resep.
Pa Marbun nu keur kuliah S3 jadi inspirasi. Anjeunna pinter, kuliah S3 ngan ukur dua taun. Kuring nu satuluyna getol jeung fokus sakola bari tetep gawe di imah Pa Marbun. Najan teu digajih resmi, tapi sok dipasihan uang jajan. Nu tadina gawe cape, jadi teu karasa cape. Kulit leungeun jeung suku nu tadina karadak, calageur, sabab aya waktu pikeun ngurus diri. Bari diobatan.
**
Sakola di SMA téh jadi bab anyar dina hirup kuring. Rasa nu tadina sok sedih lantaran teu bisa neruskeun sakola, ayeuna jadi lega. Kuring ngarasa aya jalan nu dibuka ku Gusti.
Di SMA, kuring leuwih percaya diri. Sanajan asalna ti pangalaman nu pahit, tapi jadi bekel pikeun nguatkeun diri. Kuring diajar yén hirup téh henteu salawasna lempeng. Kadang kudu muter, kudu sabar, kudu narima. Tapi lamun aya tekad, jalan pasti kapanggih.
**
Kuring sok inget ka jaman SMP, waktu kudu gawe di losmen, hudang jam tilu janari, leungeun karadak, suku bareulah. Eta pangalaman nu matak nyeri, tapi ayeuna jadi kenangan nu matak kuat. Tanpa eta pangalaman, meureun kuring moal bisa sabar, moal bisa tabah.
Sakola di SMA téh lain ukur ngeunaan pelajaran, tapi ngeunaan rasa percaya diri, rasa yén kuring ogé bisa. Sanajan telat sataun, sanajan kudu muter, tapi tungtungna kuring bisa. Eta nu matak bagja.
**
Memoar ieu lain ukur carita ngeunaan sakola, tapi ngeunaan perjalanan hirup. Ti mimiti lulus SD, gawe di losmen, lulus SMP, gagal neruskeun ka SMA, kursus komputer, nepi ka ahirna bisa sakola deui. Sadayana jadi bagian tina jalan panjang nu matak kuatkeun diri.
Hirup téh memang henteu gampang. Tapi lamun aya tekad, aya sabar, aya kahayang pikeun maju, jalan pasti kapanggih. Kuring diajar yén sakola téh henteu ukur ngeunaan ijazah, tapi ngeunaan rasa percaya diri, rasa yén kuring ogé bisa.
